Yeni Diyaliz Merkezleri Yönetmeliği: Merkezler İçin Ne Değişti?
Sağlık Bakanlığının hazırladığı yeni Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, 13 Kasım 2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Yeni yönetmelik, 1 Mart 2019 tarihli önceki düzenlemenin yerini aldı.
Düzenleme; üniversitelerin, kamu kurumlarının ve özel kişilerin açtığı tüm diyaliz merkez ve ünitelerini kapsıyor. Bu yazıda, özellikle özel diyaliz merkezlerini ilgilendiren başlıca değişiklikleri ve dikkat edilmesi gereken süreleri özetliyoruz.
Ne değişti?
Planlama ve cihaz kapasitesi
Yeni merkez açılması ve mevcut merkezlerde cihaz artırımı, Bakanlığın her yıl ilan ettiği planlama metnine ve bölgenin hedef doluluk oranına bağlı (m.11):
- Hedef doluluk oranı dört veya üstü olan bölgelerde cihaz artırımı planlanır. Bir merkez bir defada en fazla beş cihaz ekleyebilir; toplam kapasite seksen cihazı geçemez.
- Seksenden fazla cihazı olan mevcut merkezlere artırım izni verilmez.
- Yeni merkez açılması için oranın beş veya üstü olması gerekir. Bu bölgelerde de önce cihaz artırımı ilan edilir; ihtiyaç karşılanmazsa yeni merkez planlanır.
- Yeni açılacak merkezin başlangıç kapasitesi en az on beş, en fazla yirmi beş cihazdır.
- Üç yıl boyunca hasta/cihaz oranı üçün altında kalan merkezin cihaz sayısı Bakanlıkça azaltılabilir.
Mayıs başından kasım sonuna kadar, su sistemi yeterli olan merkezler tatil diyalizi için geçici cihaz artırımı yapabilir. Bunun için personel şartlarına uyulması ve il sağlık müdürlüğüne bildirim yapılması gerekir (m.12).
Ön izin, ruhsat ve faaliyet izni süreleri
Özel bir diyaliz merkezinin açılış süreci, her aşamada kaçırılmaması gereken sürelere bağlandı (m.14 ve m.16):
- Planlama uygunluk belgesi: Alındıktan sonra en geç iki yıl içinde Bakanlıktan ön izin alınmalıdır. Aksi halde belge iptal edilir. Bu belge devredilemez.
- Ön izin: Ön izin tarihinden itibaren iki yıl içinde ruhsat alınmalıdır.
- Ruhsat: Ruhsatnamenin düzenlendiği tarihten itibaren altı ay içinde faaliyet izni alınıp faaliyete geçilmezse ruhsatname iptal edilir.
Taşınma, devir ve askıya alma
Merkezler devredilebilir; devir halinde devralan adına yeni ruhsatname ve faaliyet izni düzenlenir (m.17). Aynı bölgedeki merkezler arasında Bakanlık izniyle cihaz kullanım hakkı devri de mümkündür. Ancak devreden merkez on beş cihazın altına düşemez ve beş yıl boyunca planlamadan artırım isteyemez.
İşletenin talebiyle faaliyet izni askıya alınan bir merkez, eksikliklerini en geç on iki ay içinde gidermezse ruhsatı ve faaliyet izni iptal edilir.
Personel ve hasta takibi
Asgari personel sayıları cihaz ve hasta sayısına bağlandı (m.18):
- Sertifikalı tabip: İlk elli cihaza kadar bir kadrolu sertifikalı tabip bulunur. Elliden fazla cihazı olan merkezde, kadrolu veya kısmi zamanlı bir sertifikalı tabip daha gerekir.
- Tabip dışı sağlık personeli: İlk on cihaz için iki kişi, sonraki her beş cihaz için bir kişi daha bulunur. Her seansta beş hastaya en az bir personel düşmelidir.
Personel sayısı asgari sınırın altına düşerse müdürlük kırk beş gün süre verir. Bu sürede eksik giderilmezse merkezin hasta sayısı mevcut personele göre azaltılır (m.20).
Kilit kadronun eksilmesi de süreye bağlandı (m.20). Mesul müdür veya asgari kadroyu oluşturan sertifikalı tabip ayrılırsa, görev en fazla üç ay süreyle başka bir tabip tarafından yürütülür. Üç ayın sonunda yenisi bulunamazsa merkezin faaliyeti valilikçe durdurulur ve faaliyet izni en fazla altı ay askıya alınır.
Kadrolu uzman tabip ayrıldığında ise yenisi için yalnızca bir ay süre verilir; bulunamazsa aynı askıya alma uygulanır. Her iki durumda da altı ayın sonunda eksiklik giderilmezse ruhsat ve faaliyet izni iptal edilir.
Hastaları doğrudan ilgilendiren en önemli yenilik, böbrek nakli bilgilendirmesidir (m.21 ve m.31). Kronik diyalize başlayan hasta, en geç üç ay içinde en yakın kamu böbrek nakli merkezine yönlendirilir. Bilgilendirme formu imzalanarak hem hasta dosyasına konur hem de Bakanlığın dijital kayıt sistemine yüklenir. Yönetmelikten önce tanı almış hastalar için bu işlem bir yıl içinde tamamlanır (geçici m.2).
Her hasta ayda en az bir kez uzman tabip tarafından muayene edilir. Hasta, aylık muayenesini tedavi gördüğü merkez dışında da yaptırabilir.
Yönetmelik ayrıca, hastalara veya üçüncü kişilere maddi çıkar sağlayarak ya da etik dışı yöntemlerle merkeze hasta yönlendirilmesini açıkça yasaklıyor (m.30/ç). Ruhsat veya faaliyet izni olmadan hizmet vermek, endikasyon dışı diyaliz uygulamak ve uygunsuz rapor düzenlemek de yasaklar arasında.
Kimleri etkiliyor?
Düzenleme en çok faaliyetteki özel diyaliz merkezlerini, yeni merkez açmayı planlayan yatırımcıları ve devir düşünen işletmeleri ilgilendiriyor. Yönetmelikten önce ruhsat almış merkezler mevcut halleriyle çalışmaya devam eder (geçici m.1). Hastalar ise nakil bilgilendirmesi ve aylık muayene hakları bakımından etkileniyor.
Yapılması gerekenler ve süreler
| Konu | Süre | Kaçırılırsa |
|---|---|---|
| Planlama uygunluk belgesinden sonra ön izin | 2 yıl | Belge iptal edilir |
| Ön izinden sonra ruhsat | 2 yıl | Ruhsat süreci tamamlanamaz |
| Ruhsattan sonra faaliyet izni | 6 ay | Ruhsatname iptal edilir |
| Askıya alınan faaliyetin eksiklerinin giderilmesi | 12 ay | Ruhsat ve faaliyet izni iptal edilir |
| Personel eksikliğinin giderilmesi (müdürlük ihtarından sonra) | 45 gün | Hasta sayısı azaltılır |
| Yeni hastanın böbrek nakli merkezine yönlendirilmesi | Diyalize başladıktan sonra 3 ay | Yönetmeliğe aykırılık |
Merkezlerin pratikte gözden geçirmesi gereken başlıklar:
- Mevcut cihaz sayısının ve hasta/cihaz oranının yeni sınırlara göre durumu,
- Personel kadrosunun cihaz ve seans başına asgari sayılara uygunluğu,
- Böbrek nakli bilgilendirme formlarının hazırlanması ve dijital kayıt sistemine yükleme düzeni,
- Devam eden yatırım projelerinde planlama uygunluk belgesi ve ön izin tarihleri.
Bakanlığın ve il sağlık müdürlüğünün planlama, ruhsat veya askıya alma işlemleri idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı idare mahkemesinde dava açma süresi, kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür (2577 sayılı Kanun m.7).
Sonuç
Yeni yönetmelik, diyaliz hizmetlerinde planlamayı sıkılaştırıyor ve süreleri net olarak belirliyor. Özel merkezler açısından en kritik noktalar, ön izin ve ruhsat sürelerinin takibi ile personel sayılarının asgari sınırlara uygun tutulmasıdır. Hastalar açısından ise böbrek nakli seçeneği konusunda bilgilendirilme süreci artık belgeli ve kayıt altında yürütülecek.
Yönetmeliğin tam metnine 13 Kasım 2026 tarihli ve 33429 sayılı Resmî Gazete’den ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için hukuki destek almanız önerilir.